Surre Alayını Kim Düzenler? Bir İzmirli’nin Bakış Açısı
Geçen gün bir arkadaşım “Surre alayını kim düzenler?” diye sordu. Önce şaka yapıyor sandım, çünkü artık her konuda Surre alayı düzenleyip durduğumuzu düşünmeye başladım. Ama tabii, tam anlamıyla Surre alayının ne olduğunu bilmiyorsam da, cevapsız bırakmak içime sinmedi. Dedim ki, “Bunu öğrenmek gerek!” Sonra düşündüm, “Ya gerçekten de Surre alayını kim düzenler?” ve bende kafalar biraz karıştı. Kendi kendime, “Yoksa ben mi düzenliyorum? Ya da acaba bunu belediye mi yapar?” diye düşünürken, aslında bir yandan da o kadar komik şeyler geldi ki aklıma, yazmak farz oldu.
Surre Alayı Nedir, Ne Değildir?
Öncelikle, Surre alayı, dinî bir kavram olarak, Osmanlı’dan günümüze kadar gelen bir gelenek. Kısaca, Hac için Mekke’ye giden hacılara yardımcı olmak amacıyla düzenlenen bir alaydan bahsediyoruz. Her yıl, İstanbul’dan başlayarak, farklı bölgelerde Hac yolculuğuna çıkan hacılar için maddi yardım ve çeşitli eşyalar taşınırdı. Yani, bir çeşit “yola çıkacak arkadaşlara moral desteği”, hatta bir anlamda “bir grup arkadaş ile yola çıkmak” gibi. Ama tabii, dediğim gibi, o zamanlar işler biraz daha organizeymiş. Şimdi, ben mesela arkadaş grubumla giderken, ne bir alay düzenleniyor, ne de kimse yük taşıyor!
Bir de, arada “Surre alayını kim düzenler?” sorusuna yanıt ararken, kendi içimde bir düşünce fırtınası da kopuyor. Hani bazen, hayatın anlamını çözmek isteyen biri gibi, bir bakıyorum ki, bu yazıyı yazmaya başlamamın sebebi de aslında bu soru! Surre alayını kim düzenler? Hani ne kadar derin bir soru… Yani, bir alay düzenlemek ciddi bir iş, değil mi? Oraya öyle işsiz güçsüz biri gitse “Yahu, Surre alayını kim düzenler?” diye sorsa, kimse ona “Al sen yap, sorun yok” demez herhalde!
Surre Alayı ve Bir İzmirli’nin Gözüyle Düzenleyiciler
Şimdi, İzmir’de yaşayan biri olarak, şöyle bir gözlemlerim var. Surre alayı deyince, İzmir’de işler biraz daha değişik. Yani, burada kimse alay filan düzenlemiyor, ama hepimiz çok güzel moral desteği veriyoruz birbirimize. Mesela, pazara gitmeye karar veriyorsan, arkadaşların hemen “Abi, listeyi yaz, seninle geliyoruz, takılalım” diyorlar. “Surre alayı” denilen şey bence bu! Hac ile hiçbir ilgisi yok ama bir şekilde alışverişe çıkarken bile insanın moralini artırıyor.
Bir arkadaşımın Surre alayı düzenleme konusunda ciddi bir önerisi olmuştu. “Surre alayını kim düzenler?” dediğimde, o şöyle bir cevap verdi:
Arkadaşım: “Vallahi kardeşim, eskiden Mekke’ye giderken bu kadar ilgi gösteriliyorsa, ben şimdi bir sabah kalkıp ‘Ben Alay düzenliyorum’ diyebilirim ya. Bak, neredeyse bakkaldan aldığım sucuk, peynirin alayını bile yapmaya kalkabilirim!”
Ben: “Peki, bunu kim taşıyacak?”
Arkadaşım: “Tabii ki sen! Ben alayı düzenlerim, taşıyan sensin!”
Ben: “Ohh, bu kadar şaka yeter, öyleyse Surre alayını ben düzenleyeyim!”
İşte, bu şekilde, Surre alayının aslında bugünkü modern halini de biraz böyle tasavvur ediyorum. Kim düzenler? Tabii ki, elinden gelen herkes düzenleyebilir. Ama taşıyan hep sen oluyorsun!
Surre Alayını Kim Düzenler? İhtimaller Üzerine
Evet, şimdi ciddi ciddi düşündüğümde, bir adım daha atmam gerektiği ortaya çıkıyor. Gerçekten de Surre alayı düzenlemek iş değil. Hani, bunu gerçekten ciddi şekilde organize edecek birini bulmak, çok zor olabilir. Ama o zaman “Bu işin sorumluluğunu alacak kişi kim?” sorusuna da yanıt bulmak gerek. Sadece organizasyon işini değil, bu işin sosyal sorumluluk kısmını da düşünmek lazım.
Şöyle bir durum var: Bugünlerde herkes işlerin kolayına kaçmaya başladı. Yani, kimse bir alay düzenleyip de yük taşımak istemez, değil mi? Hadi diyelim ki, işin içine bir de “surre” öğesi girdi. Herkes tek başına yola çıkıyor ama kimse alay düzenlemiyor! Böyle bir dönemde, Surre alayını kim düzenler? Diye sorulacaksa, kimseyi suçlamak yok, çünkü bu soruya verilecek cevap, bir miktar geleceğe ve cesarete dayanıyor. Ama ne olursa olsun, bence Surre alayını kim düzenler? Bu iş, o kadar kolay değil!
Sonuç: İzmir’de Bir Surre Alayı Organize Etmek
Sonuç olarak, Surre alayını kim düzenler sorusunun cevabı aslında oldukça geniş ve farklı yönlere gidebilir. Günümüzün modern dünyasında bu soruya verilecek cevaplar belki de zamanla değişecek. İzmir’de, biraz mizah katıp, evet belki de bakkaldan sucuk alırken bile bir “alay” düzenliyoruz ama asıl olan, bu alayların arkasındaki dostluk ve insan ilişkileri. Kimse bir alayı “resmi” olarak düzenlemez ama ne zaman birbirimize moral vermek istesek, o alaylar aniden kendiliğinden oluşuyor.
Tabii, bir gün ciddi anlamda Surre alayı düzenlemek isterseniz, belki de İzmir’de bir kahvaltı sofrasında başlamak en mantıklısıdır. Ama merak etmeyin, o soruya da en iyi cevapları birlikte veririz!