Kategori: Makaleler

Bursa’da sabah işe giderken metroda ya da kahve sırasındayken bazen şunu düşünüyorum: Tarih dediğimiz şey aslında ne kadar katmanlı bir hikâye. Her gün yaşadığımız hayatın arkasında koskoca bir zaman örgüsü var ve bu örgüyü anlamak için en çok başvurduğumuz şeylerden biri de “çağlar”. Ama işin ilginci şu: Kaç çeşit çağ var? sorusunun tek bir cevabı yok. Çünkü bu, hangi coğrafyadan baktığına, hangi kültürün tarih anlatısını esas aldığına göre değişiyor. Kaç çeşit çağ var? Genel çerçeveye bakış Tarihi dönemlendirme dediğimiz şey aslında insanlığın zamanı anlamlandırma çabası. En yaygın kullanılan sistem genelde beş ana çağ üzerinden anlatılıyor: tarih öncesi çağlar, ilk çağ…

Zemin Kat Kaçıncı Kat? Tarihsel Bir Mekân Okuması Geçmişi anlamaya çalışmak, yalnızca olup bitmiş olayları sıralamak değil; bugünün zeminini hangi katmanların taşıdığını kavramaya çalışmaktır. Bir binaya bakarken “zemin kat kaçıncı katta?” sorusu bile, tarihsel düşüncenin en temel problemine açılır: başlangıç nerede başlar, alt dediğimiz şey gerçekten “ilk” midir? Zemin Kavramının Antik Dünyadaki Karşılığı Antik dünyada bugünkü anlamda katlı mimari yaygın değildi; ancak yer ve yükselti arasındaki ayrım, toplumsal hiyerarşiyi yansıtan güçlü bir metafordu. Roma’da insulae adı verilen çok katlı yapılar ortaya çıktığında, alt katlar çoğu zaman ticaret ve kamusal yaşam için ayrılırken üst katlar daha kırılgan yaşam alanlarına dönüşmüştü. “Şehirdeki…

İshale kibarca ne denir? Dilin, bedenin ve zihnin kesiştiği görünmez alan İnsan davranışlarını anlamaya çalışırken en çok dikkatimi çeken şeylerden biri, bedenin en “doğal” süreçlerinin bile dil aracılığıyla yeniden şekillendirilmesidir. Bazı deneyimler vardır ki biyolojik olarak son derece sıradandır, fakat toplumsal bağlamda neredeyse birer “ifade mühendisliği” gerektirir. Sindirim sistemiyle ilgili durumlar da bunlardan biridir. İnsanlar, özellikle de “ishal” gibi doğrudan ve bedensel çağrışımı güçlü bir durumu ifade ederken, çoğu zaman daha yumuşak, dolaylı ya da örtük ifadeler kullanır. “Mide rahatsızlığı”, “tuvalet problemi”, “sindirim bozukluğu”, hatta “pek iyi değilim” gibi ifadeler bu örtük dilin parçalarıdır. Peki neden? Bu sorunun cevabı yalnızca…

Bugün Ozdenrentacar sayfasında MacBook’ta Ctrl+C nasıl yapılır hakkında akla gelen soruları tek tek ele alıyoruz. Gündelik Bir Kısayolun Siyaset Teorisine Açılan Kapısı: MacBook’ta Ctrl+C Meselesi Dijital çağın sıradan görünen teknik pratikleri, çoğu zaman siyasal düşüncenin en temel sorularını yeniden üretir: güç nasıl dağıtılır, bilgi kim tarafından kontrol edilir, kurallar hangi otorite tarafından belirlenir ve birey bu yapı içinde nerede konumlanır? Bir MacBook üzerinde “Ctrl+C nasıl yapılır?” sorusu ilk bakışta yalnızca teknik bir kullanım rehberi gibi görünür. Ancak klavye kısayollarının bile tasarımında gömülü olan tercihlerin, daha geniş bir iktidar mimarisine işaret ettiği gözden kaçırılmamalıdır. MacBook ekosisteminde kopyalama işlemi Windows’taki gibi Ctrl+C…

Kazaklar hangi ırka aittir? Toplumsal algı, kimlik ve günlük yaşamın kesişiminde bir okuma İstanbul’da yaşayan, gündelik hayatını toplu taşıma, işyeri ve sokak gözlemleri arasında kuran biri olarak “Kazaklar hangi ırka aittir?” sorusunun aslında sadece biyolojik ya da antropolojik bir merak olmadığını çok net hissediyorum. Bu soru çoğu zaman bir sınıflandırma isteği gibi görünse de, altında kimlik, aidiyet, önyargı, kültürel temsil ve hatta sosyal adaletle ilgili katmanlar var. Bir sabah işe giderken metrobüste iki öğrencinin “Kazaklar Türk mü yoksa Moğol mu?” tartışmasına kulak misafiri olmuştum. Tartışma çok hızlı bir şekilde “ırk” kelimesi etrafında dönmeye başladı. Oysa mesele sadece bir etnik köken…

“Dayım Annemin Neyi Olur?” Sorusu Üzerinden Ekonomik Bir Okuma: Aile İlişkilerinden Kaynak Dağılımına Merhaba sevgili okurlar, Ozdenrentacar ile birlikte Dayım annemin neyi olur konusuna yakından bakıyoruz. Kaynakların sınırlı olduğu bir dünyada, insan zihni sürekli olarak ilişkileri, bağları ve öncelikleri sınıflandırmaya çalışır. En basit görünen sorular bile, aslında karmaşık bir sistemin küçük bir yansımasıdır. “Dayım annemin neyi olur?” sorusu ilk bakışta yalnızca bir akrabalık çözümlemesi gibi görünse de, bu ilişki ağını ekonomik bir mercekten incelemek, kararların, kıtlığın ve toplumsal düzenin nasıl iç içe geçtiğini anlamak için beklenmedik bir pencere açar. Temel cevap düz bir biyolojik ve toplumsal tanımda gizlidir: Dayı, annenin…

Ozdenrentacar okurlarına özel hazırlanan bu içerikte “Felsefe 12. sınıfta var mı” hakkında en önemli detayları derledik. Felsefe 12. Sınıfta Var mı? Eğitim Yolculuğunda Görünmeyen Bir Dersin İzleri Bazen lise yıllarını düşündüğümde aklıma ilk matematik ya da sınav stresleri gelmiyor. Daha çok, sınıfta bir köşede durup “Ben aslında neyi öğreniyorum?” diye içimden geçirdiğim anlar geliyor. Özellikle 12. sınıfa geldiğimde bu soru daha da büyümüştü. Çünkü o yıl, her şey biraz daha ciddi, biraz daha “gelecek odaklı” hale geliyor. Tam da bu noktada şu soru kafamda dönüp duruyordu: Felsefe 12. sınıfta var mı? Bu sorunun cevabı sadece “evet” ya da “hayır” değil…