Günde Ne Kadar Kuruyemiş Tüketmeliyiz? (Ve Aslında Kim Bunu Düşünür Ki?)
Bildiğiniz gibi, İzmir’de yaşıyorum. Her sabah mutlaka sahil yürüyüşü, çay ve bir miktar kuruyemişle başlayan bir yaşam standardım var. Kuruyemişler, hayatın tadı gibi; taze çekilmiş çay, biraz fıstık, badem, kaju… Neredeyse bir ritüele dönüştü. Ama bir gün, “Günde ne kadar kuruyemiş tüketmeliyiz?” diye sordum. “Hadi ya, bu gerçekten bir soru mu?” dedim ama biraz düşününce, evet… bir soru olabilir. Yani, ne kadar kuruyemiş yemek sağlıklı? Yoksa akşamüstü işten dönüş yolunda abuk sabuk bir şekilde buzdolabı önünde kuruyemiş kavanozunu alıp, bütün çerezi mi bitiriyoruz?
Kuruyemiş: Yağlı, Ama Aslında Sağlıklı Mı?
Kuruyemiş dediğimizde, aklımıza gelen ilk şey ya cips ya da çikolata değil, değil mi? Hayır, kuruyemiş, doğal yağlar ve sağlıklı mineraller ile dolu bir yiyecek. Ama bir an durup düşünün, acaba bu “sağlıklı” kısmı gerçekten ne kadar doğru? Neredeyse her sağlıklı yemek, yerken “bunun ne kadar zararı olabilir ki?” diye düşünürken başlıyor. Mesela badem, fıstık, ceviz, kaju derken hepsinin içinde yağ var ve bu yağlar, evet, sağlıklı yağlar. Ancak fazla ya da düzensiz bir şekilde tüketildiğinde, kuruyemiş tüketiminin size ne kadar zarar verebileceği hakkında pek de fazla bilgi bulamıyoruz.
Yani, günde 10 tane ceviz yerken, “Bu iyi oldu” derken belki de günde 200-300 kalori fazladan alıyorsunuz. O zaman? Yani, insan biraz başını sallayarak “Daha fazla yiyorum, ne olacak ki?” diye düşünüyor ama işin içinde biraz da “denge” olduğunu fark etmek gerekiyor. Ama gelin, konuyu biraz daha açalım.
—
Çerez ve Ben: Aşk, Tutku, Yağlı Eller
Bir gün, iş yerinde öğle arası geldiğinde arkadaşlar “Hadi biraz kuruyemiş alalım” dedi. Beni bir dakika düşünmeye zorlayan bir şey oldu; o an, kuruyemişi gerçekten bilerek mi yiyorum? Yani ben de sağlıklı bir insanım ama, genelde iş stresini atmak için kavanozları elimden düşürmüyorum. O an düşündüm ve hemen iç sesim devreye girdi:
İç Ses: “Nereye gidiyorsun? 50 gram fıstık yeter. Bir dakika, 50 gram mı? O kadar da yenir mi?”
Kendimi çok iyi tanıyorum. İş yerinde veya evde bir kavanoz kuruyemiş görmemle, yavaşça, ama aynı zamanda inanılmaz hızlı şekilde yemeye başlıyorum. İşte o anda fark ettim ki, “Günde ne kadar kuruyemiş tüketmeliyiz?” sorusu aslında bende en çok kuruyemişi aşırıya kaçıran birine yöneltilmeliydi.
Ama şunu söylemeliyim: Kuruyemiş, her zaman çok sağlıklı değil. Evet, bazen o el kadar minik bir badem bile, senin için tüm günün tek iyi şeyini temsil edebilir. O yüzden “günde ne kadar kuruyemiş tüketmeliyiz?” sorusu aslında düşünülmesi gereken bir şey. Çoğumuz, 5-6 tane ceviz yediğimizde gayet sağlıklı olduğumuzu düşünüyoruz, ama 20 tane ceviz yediğimizde işler biraz değişiyor. Şimdi buna bir çözüm bulmamız lazım!
—
Kısa Bir Diyalog: Arkadaşımın “Kuruyemiş İtirafı”
O gün iş yerinde, Emre’yle konuştuk. Kendisi de kuruyemiş konusunda oldukça tutkulu biridir. Bu da beni düşündürttü:
Ben: “Emre, günde kaç gram kuruyemiş yiyosun?”
Emre: “Vallahi kaç gram olduğunu bilmiyorum ama, akşam eve gidince bir kavanoz alırım. Ama bazen alıp, 3-4 saat yiyemem. O yüzden baştan yemeyim de, akşam yemeği gibi olsun.”
Ben: “Yani aslında baştan alıp, bitiriyorsun?”
Emre: “Evet, kesinlikle. Bunu yediğinde mutlaka yanında bir şey içmen gerekiyor. Yani o kadar kuruyemiş yedikten sonra bir koca su içmek gerekiyor.”
Ben: “Hadi ya, anlaşıldı. O zaman da suyun içinde biraz kuruyemiş mi var?”
Emre: “Yok ama olursa güzel olurdu.”
Böylece kuruyemişin sağlıklı mı, değil mi sorusuna, “kendi ölçülerimize göre sağlıklı” şeklinde bir cevap bulmuş olduk. Ama tabii, gerçekten ne kadar sağlıklı olduğunu anlamamız gerekiyor. Günde ne kadar kuruyemiş tüketmeliyiz? sorusu bu kadar basit değil.
—
Günde Ne Kadar Kuruyemiş Tüketmeliyiz? Bir Uzman Cevabı
Gerçekten bir çözüm arıyorsak, işin uzmanına başvurmamız gerekiyor. Yani, her gün “Bunu fazlaca yedim, ne olacak?” diyerek gitmek, sağlıklı bir yaşam tarzı için yeterli olmayabilir. Uzmanlar genellikle günde 25-30 gram kadar kuruyemiş tüketilmesini öneriyorlar. Bu da, yaklaşık olarak bir avuç demek. Ancak, bu miktar kişinin yaşam tarzına, fiziksel aktivitesine ve sağlık durumuna göre değişebilir.
Hadi, biraz daha net olalım. İşte kuruyemişlerin kalori değerlerine göre bir örnek:
Ceviz: 100 gramda 650 kalori
Badem: 100 gramda 600 kalori
Fındık: 100 gramda 600 kalori
Fıstık: 100 gramda 550 kalori
Yani 30 gram fındık, yaklaşık 200 kalori eder. Bu da demek oluyor ki, sağlıklı yaşamak için bir miktar kuruyemiş yiyebiliriz, ama günü bir kavanoz fındıkla bitirmemiz iyi bir fikir değil. Tabii, Emre’nin dediği gibi, birazdan su içmek önemli.
—
Sonuç: Kuruyemiş, Yağlı Ama Sağlıklı
Evet, her şeyde olduğu gibi burada da bir dengeyi bulmamız gerekiyor. Günde ne kadar kuruyemiş tüketmeliyiz? sorusunun cevabı, aslında hepimiz için farklı olabilir. Ama uzmanlar, genel olarak 30 gram civarında bir miktarın yeterli olduğunu söylüyor. O yüzden, “kuruyemiş sevdalısı” olmadan önce, kendi sağlığınızı ve yediğiniz miktarı kontrol etmeyi unutmayın.
Şimdi, size önerim şu: Bir dahaki sefere kuruyemiş alırken, o kavanozu karıştırırken şu an biraz fazla yemediğimi fark ederim diye düşünün. Sonra da, bir avuç yediğinizde rahatlayın. Çünkü, ne kadar sağlıklı olursa olsun, fazlası her şeyin zararına. Bir sonraki “kuruyemiş yeme seansımda” bu bilgiyi hatırlatıp, kendimi kontrol edeceğim.